ӨЗБЕКСТАН МЕН ҚАЗАҚСТАННЫҢ АЗАМАТТЫҚ СОТ ІСІН ЖҮРГІЗУІНДЕ БАЛА АСЫРАП АЛУ РӘСІМІ
DOI:
https://doi.org/10.26577/JAPJ202511645Аннотация
Бұл зерттеудің негізгі мақсаты Қазақстан мен Өзбекстанда бала асырап алуға қатысты құқықтық және рәсімдік шеңберлердің халықаралық стандарттарға сәйкестігін бағалау болып табылады. Зерттеу сонымен қатар бала асырап алу процестерін зерттеуге, проблемаларды анықтауға және балалардың құқықтарын қорғауды жақсарту бойынша ұсыныстар жасауға бағытталған. Екі ел де бірдей мақсаттарды көздейді, мысалы, баланың мүдделерін бірінші орынға қою, бірақ оларды мәдени және заңнамалық ерекшеліктеріне байланысты әр түрлі жолмен жүзеге асыру. Екі елде де бала асырап алғаннан кейін қатаң сот қадағалауы жүзеге асырылады, бірақ Өзбекстан мәдениетті сақтауға және отбасылық құрылымға басымдық береді.
Салыстырмалы құқықтық талдау, жүйелі әдістеме және сот практикасы ретінде, бірақ статистикалық мәліметтермен және халықаралық стандарттармен, соның ішінде халықаралық бала асырап алу туралы Гаага конвенциясымен толықтырылған зерттеу үйлесімді және интеграцияланған әдістемені қолданады. Қорытындыларға бала асырап алғаннан кейінгі бақылаудағы олқылықтар, сәйкес келмейтін сот практикасы және патронаттық тәрбиені біркелкі емес қолдау кіреді. Мүмкіндігі шектеулі балаларды асырап алудың төмен деңгейімен қатар, инклюзивті саясат қажет.
Зерттеу ұлттық заңнаманы халықаралық нормаларға сәйкестендіру, патронаттық тәрбиеге міндетті ата-ана тәрбиесін енгізу және бала асырап алғаннан кейінгі қадағалау бойынша практикалық ұсыныстар беру арқылы өз үлесін қосады. Нәтижелер практикалық және идеалистік болып табылады, әлеуметтік қолдау жүйелерін және отбасылық істер бойынша мамандандырылған соттарды жетілдіруді, сондай-ақ бала асырап алудың артықшылықтары туралы халықтың хабардарлығын арттыруды қамтиды. Бұл шаралардың мақсаты-бала асырап алу тәжірибесін таратуға көмектесу, әр баланың қауіпсіз және қолайлы отбасылық ортада өсу құқығын қамтамасыз ету.
Түйін сөздер: бала асырап алу рәсімі, балаларды қорғау, халықаралық стандарттар, балалардың құқықтары, бала асырап алғаннан кейінгі мониторинг.
