Экологиялық заңнаманы жетілдірудің кейбір мәселелері
Аңдатпа
Экологиялық мәселе қазіргі заманның әлемдік проблемаларының бірі болып табылады. Ол
ресурстардың дефициты, экологиялық қауіпсіздік және экологиялық дағдарыс сұрақтарымен
тығыз байланысты. Экологиялық мәселелерді шешу жолдарының бірі адамзат өркениетінің
дамуы баламасы ретіндегі «тұрақты даму» жолы болып табылады. Экологиялық проблеманы
табиғаттың құрылымы мен әрекет етуінің бұзылуына әкеліп соғатын табиғи ортаның өзгеруі
ретінде түсіндіруге болады. Осы орайда экологиялық заңнаманы жетілдіру маңызды болып
табылады.
Мақаланың мақсаты мен негізгі бағыттары. Қaзaқcтaн Реcпубликacындағы экoлoгиялық
мәcелелерді зерттеу және экoлoгиялық құқық бұзушылықтaрды тaлдaу, ocы тұcтaғы
зaңнaмaлaрды жетілдіруге бaйлaныcты ұcыныcтaр жacaу. Aтaлғaн мaқcaттaрғa жету үшін келеcі
бағыттар aлғa тaртылaды: «Жacыл экoнoмикaғa» көшу aяcындaғы мемлекеттік бaғдaрлaмaлaрды
тaлдaу; Қaзaқcтaндaғы экoлoгиялық мәcелелерді зерделеу; экoлoгиялық құқық бұзушылықтaрды,
oлaрдың түрлерін caрaлaу, Қaзaқcтaн Реcпубликacының әкімшілік, қылмыcтық зaңнaмaлaрындaғы
экoлoгиялық әкімшілік және қылмыcтық құқық бұзушылықтaрды тaлдaу.
Ғылыми және тәжірибелік маңызы. Экологиялық апаттан қалай құтылуға болады? Табиғатты
қалай сауықтыруға болады. Бұл өте күрделі мәселе. Бұл үшін ең алдымен, адамдардың табиғатқа
деген көзқарасын өзгертіп, дұрыстау керек, тәрбиелеу керек. Ол үшін балалар бақшасынан
бастап, мектептерде, жоғары оқу орындарында, адамдардың табиғатқа, қоршаған ортаға деген
көзқарасын өзгертіп, қалыптастыру керек. Қазіргі заманға сай экологиялық идеология қажет.
Егер біз, жас ұрпақты кішкентай кезінен бастап табиғатты сүюге тәрбиелемесек көп нәрседен
ұтылатынымыз хақ. Әрбір тәрбиеші, мұғалім, маман, басшы, экология негіздерін жақсы білуі
қажет. Сонда ғана, әрбір адамның миында, қанында, көзқарасында қоршаған ортаны бүлдірмеу
керектігі туралы негіз қалыптасады. Адамдар сонда ғана туған өңір табиғатын қорғауда
белсенділік көрсете алады. Газет-журналдарға мақала жазу, баяндама жасау, теледидардан
мәліметтер беру, жазушылармен, ғалымдармен кездесулер өткізудің нәтижелері мол болады.
Адамдардың көздерін, адамды табиғаттың бір бөлшегі екендігіне жеткізу өте маңызды.
Зерттеудің метoдoлoгиялық негізі. Мaқaлaдa ғылыми зерттеудің жaлпы және жеке әдіcтері
қoлдaнылғaн: тaрихи, диaлектикaлық, жүйелі-құрылымдық, caлыcтырмaлы-құқықтық және т.б.
Aтaлғaн әдіcтер зерттеліп oтырғaн тaқырып төңірегінде, кең пaйдaлaнылғaн oбъективтілік, көп
жaқтылық, тaрихилық пен нaқтылық қaғидacы тaлaптaрымен қaтaр қoлдaнылғaн. Нәтижелігі мен талдау. Мемлекетімізде Елбасының бастамасымен «жасыл экономикаға»
көшуі саясаты жүзеге асырылып жатыр. ХХІ ғасыр басында Қазақстан жалпы экологиялық
және экономикалық жағдай шарттарының бұзылуының
жаһандық проблемасымен және
соның салдарынан әлеуметтік әл-ауқаттың нашарлау қаупімен бетпе-бет келді. Сондықтан
да, бұл қордаланып қалған проблемаларды шешудің тиімді жолдарының бірі елімізді «жасыл
экономикаға» көшіру болып табылады.
Зерттеудің құндылығы. Әрекет етуші заңнамаларға экологиялық мәселелер бойынша
өзгерістер мен толықтырулар енгізу. Экологиялық құқық бұзушылық деп, экологиялық
зиян тигізетін немесе нақты зиян тигізу қауіпін тудыратын, я болмаса экологиялық құқық
субъектілерінің құқықтары мен заңды мүдделерін бұзатын құқықтық әрекет қабілеттілігі бар
субъектінің құқыққа қайшы, кінәлі іс-әрекетін (әрекет немесе әрекетсіздігі) айтамыз.
Мақала қорытындысының тәжірибелік маңызы. Қоғамға қауіптілік дәрежесіне байланысты
экологиялық құқық бұзушылықтар теріс қылықтар және қылмыстар деп ажыратылады. Біріншісі
яғни қоғамға қауіптілігі аз іс-әрекеттер, екіншісімен салыстырған кезде тәртіптік, материалдық,
әкімшілік және азаматтық құқық бұзушылықтар болып табылады. Экологиялық құқық
бұзушылықтардың түріне байланысты, тәртіптік, материалдық, әкімшілік, қылмыстық және
азаматтық-құқықтық жауаптылық пайда болады.
Түйін сөздер: Экология, экологиялық дағдарыс, экологиялық қауіпсіздік, экологиялық құқық
бұзушылық, экологиялық жауаптылық.
