Өзбекстан Республикасында сақтандыру қызметін тұтынушылардың құқықтарын қорғау жүйесін жетілдіру (Journal of actual problems of jurisprudence, 2020)
Мақала сақтандыру нарығына кәсіби қатысушылар ұсынатын қызметтердегісақтандырушылардың құқықтары мен заңды мүдделерін қорғауға арналған. Мақаланың негізгімақсаты сақтандыру саласында туындайтын азаматтық-құқықтық қатынастарда шарттыңтарабы болып табылатын сақтандырушының (тұтынушының) құқықтары мен заңды мүдделерінқорғайтын заңнамалық және нормативтік құқықтық актілерді одан әрі жетілдіру; Сақтандыруқызметін реттейтін қолданыстағы заңнамаға өзгерістер мен толықтырулар енгізу ұсынылады.Мақалада сақтандыру нарығының кәсіби қатысушылары, сақтандыру қызметін көрсетукезінде сақтандырушылардың құқықтары мен заңды мүдделерін қорғаудың өзекті мәселелерізерттелді. Жүргізілген зерттеудің мәні ұлттық және шетелдік заңнаманың нормалары, отандықжәне шетелдік ғалымдардың доктриналық пікірлері, сақтандыру шарттарындағы тараптарретінде сақтандырушылардың құқықтарын қорғау жөніндегі сот және құқық қолдану тәжірибесіболды. Сақтандыру саласында туындайтын азаматтық-құқықтық қатынастарда шарттыңтарапы болып табылатын сақтандырушының (тұтынушының) құқықтары мен заңды мүдделерінқорғайтын заңдар мен нормативтік-құқықтық актілерді одан әрі жетілдірудің негізгі мақсатыболып табылады.Сақтандыру қызметін реттейтін қолданыстағы азаматтық заңнамаға өзгерістер ментолықтырулар енгізу, сақтандыру қызметін алу еркіндігіне регламенттеу жолымен сақтанушыныңқұқықтарын кеңейту, коммерциялық құпия болып табылмайтын қаржылық тұрақтылық туралыақпарат, мүлікті, бірнеше сақтандыру ұйымдарындағы өмірді бір мезгілде сақтандыру мүмкіндігі(бірлесіп сақтандыру), сақтандыру шарттары бойынша сақтандыру төлемдерін алу үшін пайдаалушыларды (жеке немесе заңды тұлғаларды) тағайындау, сақтандырылған тұлғаны немесепайда алушыны ауыстыру мүмкіндігі ұсынылады, сақтандыру шартында көзделген сақтандыружағдайы басталған кезде Шартта көрсетілген сақтандыру сомасы шегінде сақтандыру өтемін алу,моральдық зиян үшін өтемақы талап ету және оның өтемін алу; «Тұтынушылардың құқықтарынқорғау туралы» заңға сәйкес сақтандыру ұйымы сапасыз қызмет көрсеткен кезде сақтандыруөтемақысын алу, сақтандыру шартынан туындайтын жағдайларда құқықтарды қорғау үшін сотқажүгінуге, сондай-ақ сақтанушының мынадай қосымша міндеттерін жүктеуге, оның ішінде шартжасалғанға дейін анықталатын жағдайлар туралы сақтандырушының мәселелері бойынша дұрысжәне нақты ақпарат беруге, сақтандырушыға кез келген сақтандыру жағдайы туралы хабарлауға, сақтанушының сақтандыру шартының қолданылуы кезеңінде сақтандырылған мүліктің сақталуынқамтамасыз ету мен т.б.Түйін сөздер: сақтандыру, сақтандыру шарты, сақтандырушы, залалды сақтандыру,сақтандырушының құқықтары мен міндеттері, тұтынушылар құқығын қорғау, сақтандырукомпаниялары, сақтандыру компанияларының кірістері, реттегіш, актуарийлер.