Азаматтық институты: Ұлыбритания мен Қазақстан Республикасының заңнамаларына салыстырмалы құқықтық талдау (Journal of actual problems of jurisprudence, 2018)
Бұл мақалада азаматтық мазмұны ашылады. Авторлар азаматтық адамның құқықтықмәртебесін анықтайтын ең маңызды құқықтық институт болып табылады деп санайды. Соныменқатар, азаматтық құқықтық реттеу әр мемлекетпен тәуелсіз жүзеге асатынын атап көрсетіп отыр.Бұл жұмыстың мақсаты – барлық мемлекеттерге тән азаматтық құқықтық реттеудің, атапайтқанда, Қазақстан Республикасы мен Ұлыбритания мысалында мәнін ашу болып табылады.Жұмысты жазу барысында салыстырмалы құқықтық, тарихи, ресми және догматикалық,диалектикалық, (арнайы-заңды), құқықтық және логикалық сияқты жалпы теориялық жәнеарнайы ғылыми әдістер қолданылды. Зерттеудің ғылыми-практикалық маңыздылығы нәтижелерімен тұжырымдарда жатыр.Азаматтық мәселесіне ғылыми қызығушылықтың артуы көші-қонмен байланысты. Бұл көші-қон процесі қарулы қақтығыстар мен кейбір елдерде экономикалық құлдырауға байланысты соңғы жылдары күрт өсті. Қазақстан мен Ұлыбритания азаматтығы туралы заңнамаларына сәйкесазаматтық алу үшін бірқатар талаптарды орындау керектігі анықталды.Азаматтықты алудың екі негізгі жолдары бар: туғаны бойынша және тұрғылықты жерібойынша, немесе натурализация арқылы. Қазақстан мен Ұлыбританияның азаматтығы туралызаңнамада азаматтығын алу үшін арнайы белгіленген заңды процедуралары бар. ҚазақстанРеспубликасының заңнамасына талдау негізінде авторлар, азаматтықты алудың мынадайәдістеріне тоқталады: туу кезіндегі, натурализации арқылы, Қазақстанның халықаралық шарттарнегізінде, ҚР Азаматтығы туралы заңнамасы негізінде.1981 жылы Ұлыбритания заңнаманы талдау, атап айтқанда британдық Ұлты актісіндеазаматтықты алудың мынадай жолдары бар екенін көрсетті: тууы бойынша; туған жері бойынша;натурализация мен тіркеу. Мақалада авторлар бипатризмнің мәні, жай-күйі, теріс әсері сөзетіледі, тіпті тәуелсіздік пен егемендікті жоғалтуға әкеп соғады, оның ішінде ел үшін үлкентәуекелдер жүзеге асырады деген қорытындыға келді. Осы баптың практикалық маңыздылығыҚазақстан Республикасының, азаматтығын алу немесе айыру құқығын қорғау конституциялықзаңдарды жақсарту негізінде алынған нәтижелерді пайдалану мүмкіндігі болып табылады.Түйін сөздер: Конституция, азаматтық, натурализация, азаматтықтан айыру, көші қон,азаматтықтан бас тарту, азаматтық алу, бипатризм.