Азаматтық институты: Ұлыбритания мен Қазақстан Республикасының заңнамаларына салыстырмалы құқықтық талдау

Аңдатпа

Бұл мақалада азаматтық мазмұны ашылады. Авторлар азаматтық адамның құқықтық
мәртебесін анықтайтын ең маңызды құқықтық институт болып табылады деп санайды. Сонымен
қатар, азаматтық құқықтық реттеу әр мемлекетпен тәуелсіз жүзеге асатынын атап көрсетіп отыр.
Бұл жұмыстың мақсаты – барлық мемлекеттерге тән азаматтық құқықтық реттеудің, атап
айтқанда, Қазақстан Республикасы мен Ұлыбритания мысалында мәнін ашу болып табылады.
Жұмысты жазу барысында салыстырмалы құқықтық, тарихи, ресми және догматикалық,
диалектикалық, (арнайы-заңды), құқықтық және логикалық сияқты жалпы теориялық және
арнайы ғылыми әдістер қолданылды. Зерттеудің ғылыми-практикалық маңыздылығы нәтижелері
мен тұжырымдарда жатыр.
Азаматтық мәселесіне ғылыми қызығушылықтың артуы көші-қонмен байланысты. Бұл көші-
қон процесі қарулы қақтығыстар мен кейбір елдерде экономикалық құлдырауға байланысты соңғы жылдары күрт өсті. Қазақстан мен Ұлыбритания азаматтығы туралы заңнамаларына сәйкес
азаматтық алу үшін бірқатар талаптарды орындау керектігі анықталды.
Азаматтықты алудың екі негізгі жолдары бар: туғаны бойынша және тұрғылықты жері
бойынша, немесе натурализация арқылы. Қазақстан мен Ұлыбританияның азаматтығы туралы
заңнамада азаматтығын алу үшін арнайы белгіленген заңды процедуралары бар. Қазақстан
Республикасының заңнамасына талдау негізінде авторлар, азаматтықты алудың мынадай
әдістеріне тоқталады: туу кезіндегі, натурализации арқылы, Қазақстанның халықаралық шарттар
негізінде, ҚР Азаматтығы туралы заңнамасы негізінде.
1981 жылы Ұлыбритания заңнаманы талдау, атап айтқанда британдық Ұлты актісінде
азаматтықты алудың мынадай жолдары бар екенін көрсетті: тууы бойынша; туған жері бойынша;
натурализация мен тіркеу. Мақалада авторлар бипатризмнің мәні, жай-күйі, теріс әсері сөз
етіледі, тіпті тәуелсіздік пен егемендікті жоғалтуға әкеп соғады, оның ішінде ел үшін үлкен
тәуекелдер жүзеге асырады деген қорытындыға келді. Осы баптың практикалық маңыздылығы
Қазақстан Республикасының, азаматтығын алу немесе айыру құқығын қорғау конституциялық
заңдарды жақсарту негізінде алынған нәтижелерді пайдалану мүмкіндігі болып табылады.
Түйін сөздер: Конституция, азаматтық, натурализация, азаматтықтан айыру, көші қон,
азаматтықтан бас тарту, азаматтық алу, бипатризм.