КӨРІНБЕЙТІН БАЛАЛАР, ЗОРЛЫҚ-ЗОМБЫЛЫҚТЫҢ КУӘГЕРЛЕРІ
DOI:
https://doi.org/10.26577/Аңдатпа
Мақалада отбасындағы зорлық-зомбылыққа куә болған, бірақ ресми түрде зардап шеккен деп танылмаған балаларды қорғау мәселесі қарастырылады. Мұндай балалар терең психоэмоционалдық жарақаттарға ұшырағанына қарамастан, Қазақстанның қолданыстағы заңнамасы оларды зорлық-зомбылық құрбандарының қатарына жатқызбайды, бұл құқықтық вакуумды тудырады және профилактиканың тиімділігін төмендетеді.
Осы зерттеудің мақсаты – зорлық-зомбылық куәгері балаларды нормативтік-құқықтық және институционалдық қорғаудағы олқылықтарды анықтау және Қазақстан Республикасында тиісті тетіктерді жетілдіру бағыттарын ұсыну.
Зерттеудің ғылыми жаңалығы – зорлық-зомбылық куәгерлерінің балаларын олардың құқықтық мәртебесі мен институционалдық қолдауын мойындауға мұқтаж құрбандардың ерекше санаты ретінде қарастыру туралы ұсыныс. Зерттеу салыстырмалы құқықтық және формальды-құқықтық әдістерді қолдана отырып, индуктивті және аналитикалық тәсілдерге негізделген. Эмпирикалық базаны қылмыстық және әкімшілік істердің материалдары, халықаралық есептер мен ғылыми жарияланымдар құрады, бұл қорытындылардың өкілдігі мен дұрыстығын қамтамасыз етті.
Зерттеу нәтижелері көрсеткендей, Қазақстан заңнамасында зорлық-зомбылыққа куә болған балалар жәбірленуші деп танылмайды, бұл оларды құқықтық және психологиялық көмек жүйесінен шығарады. Шетелдік тәжірибені салыстырмалы талдау зорлық-зомбылық куәгерін жәбірленуші ретінде тану оның оңалтуын қамтамасыз етуге мүмкіндік беретіндігін көрсетеді және бұл құқық бұзушы үшін ауырлататын жағдай ретінде қарастырылады.
Зерттеу жұмысының негізгі қорытындылары ұлттық заңнамаға "зорлық-зомбылықтың куәгері" арнайы құқықтық мәртебесін енгізу, билік органдарының өзара іс-қимылының ведомствоаралық хаттамасын әзірлеу, психоәлеуметтік қолдау бағдарламаларын енгізу және тиісті мамандарды даярлау туралы ұсыныстарды қамтиды. Зерттеудің практикалық маңыздылығы – құқықтық жүйені ізгілендіруге және әр баланың қауіпсіз балалық шаққа құқығын қамтамасыз етуге бағытталған кешенді шараларды ұсыну
Түйін сөздер: жәбірленуші, көрінбейтін балалар, жәбірленуші, зорлық-зомбылық, құқықтық мәртебе, куәгерлер.
