АҚПАРАТТАНДЫРУ ЖӘНЕ БАЙЛАНЫС САЛАСЫНДАҒЫ ҚҰҚЫҚ БҰЗУШЫЛЫҚТАР ҮШІН КӘМЕЛЕТКЕ ТОЛМАҒАНДАРДЫҢ ЖАУАПТЫЛЫҒЫ: САЛЫСТЫРМАЛЫ-ҚҰҚЫҚТЫҚ ТАЛДАУ
DOI:
https://doi.org/10.26577/Аңдатпа
Мақала цифрлық және ақпараттық қоғамның қалыптасуы жағдайында кәмелетке толмағандардың информатизация және байланыс саласындағы құқық бұзушылықтары үшін заңды жауаптылығының өзекті мәселелеріне арналған. Ақпараттық-коммуникациялық технологиялардың кеңінен таралуы және жасөспірімдердің цифрлық ортаға белсенді түрде тартылуы киберқылмыстар мен өзге де құқыққа қайшы әрекеттердің өсу қаупін арттырып отыр, бұл аталған проблеманы кешенді ғылыми тұрғыда зерделеу мен құқықтық талдаудың қажеттілігін айқындайды.
Зерттеудің мақсаты – Қазақстан Республикасының және шет мемлекеттердің заңнамасын, сондай-ақ кәмелетке толмағандарды информатизация және байланыс саласындағы құқық бұзушылықтар үшін жауапкершілікке тарту тәжірибесін салыстырмалы-құқықтық талдау негізінде зерделеу және құқықтық реттеуді жетілдіру мен алдын алу шараларын дамытуға бағытталған ұсыныстар әзірлеу. Зерттеудің негізгі бағыттарына қылмыстық-құқықтық нормаларды талдау, шетелдік тәжірибені (АҚШ, Ұлыбритания, Қытай, Канада, Германия және Ресей) зерттеу, сондай-ақ гуманизм қағидаты мен жауаптылықтың бұлтартпастығы қағидатының арақатынасын бағалау жатады.
Зерттеудің әдіснамалық негізін диалектикалық, салыстырмалы-құқықтық, нормативтік-логикалық әдістер, сондай-ақ талдау, жинақтау және жүйелеу әдістері құрайды. Зерттеу нәтижесінде кәмелетке толмағандар жасаған киберқұқық бұзушылықтарға мемлекеттердің әрекет ету модельдері айқындалып, олардың артықшылықтары мен кемшіліктері талданды, құқық бұзушының жасын, кінәнің дәрежесін және келтірілген зиянның көлемін ескере отырып, жауаптылық шараларын сараланған және кешенді түрде қолдану қажеттілігі негізделді.
Жұмыстың ғылыми құндылығы цифрлық ортадағы кәмелетке толмағандардың жауаптылығы мәселесін салыстырмалы-құқықтық тұрғыдан дамытуымен айқындалады. Зерттеу нәтижелерінің практикалық маңызы оларды заңнаманы жетілдіруде, құқық қолдану тәжірибесінде және кәмелетке толмағандардың құқықтық мәдениеті мен ақпараттық кеңістіктегі қауіпсіз мінез-құлқын қалыптастыруға бағытталған алдын алу бағдарламаларын әзірлеуде пайдалануға болатынымен көрінеді.
Түйін сөздер: кәмелетке толмағандардың заңды жауаптылығы, ақпараттандыру және байланыс саласындағы құқық бұзушылықтар, кәмелетке толмағандардың киберқылмыстылығы, цифрлық құқық бұзушылықтардың алдын алу.
