ПЕРСПЕКТИВЫ ВНЕДРЕНИЯ ТЕХНОЛОГИЙ ЦИФРОВИЗАЦИИ И ИСКУССТВЕННОГО ИНТЕЛЛЕКТА В СФЕРУ ТРУДОВЫХ ОТНОШЕНИЙ РЕСПУБЛИКИ КАЗАХСТАН

Т.М. Абайдельдинов; Т.Т. Балашов; Д.А. Оспанова; Ж.Т. Карашева; А.Б. Рахметулин

doi:10.26577/JAPJ1171202610

Авторлар

Т.М. Абайдельдинов Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті, Алматы, Қазақстан https://orcid.org/0009-0008-3993-8748
Т.Т. Балашов Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті, Алматы, Қазақстан https://orcid.org/0009-0002-9933-7772
Д.А. Оспанова Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті, Алматы, Қазақстан https://orcid.org/0000-0001-7561-6596
Ж.Т. Карашева Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті, Алматы, Қазақстан https://orcid.org/0000-0002-5044-5054
А.Б. Рахметулин Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті, Алматы, Қазақстан https://orcid.org/0009-0008-1359-924X

DOI:

https://doi.org/10.26577/JAPJ1171202610

Аңдатпа

Мақалада Қазақстан Республикасындағы еңбек қатынастары саласында цифрландырудың және жасанды интеллект технологияларын енгізудің заманауи үрдістері қарастырылады. Авторлар цифрлық платформалардың, персоналды басқарудың автоматтандырылған жүйелерінің және алгоритмдік шешімдердің қызметкер мен жұмыс берушінің құқықтық мәртебесіне ықпалын талдайды. Ерекше назар еңбек заңнамасын жаңа цифрлық шынайылыққа бейімдеу қажеттілігіне аударылады, соның ішінде Қазақстан Республикасы Президенті Қ.-Ж. Тоқаевтың 2025 жылғы Жолдауы аясында, онда технологиялық трансформация жағдайында адами капиталды дамыту мен еңбек құқықтарын қорғаудың стратегиялық маңыздылығы атап өтіледі. Жұмыста еңбек саласында жасанды интеллектті құқықтық реттеудің қазақстандық және шетелдік тәжірибесі салыстырылып, алгоритмдік кемсітушілік тәуекелдері мен теңдік қағидаттарының бұзылуы көрсетілген, сондай-ақ ұлттық заңнаманы жаңғырту бағыттары ұсынылған. Қазақстанның еңбек құқығы жүйесіне цифрлық дәуірдің этикалық-құқықтық стандарттарын енгізу қажеттілігі туралы қорытынды жасалған.

Сонымен қатар, еңбек қатынастарын айқындауда дәстүрлі тәсілдер жеткіліксіз болып табылатын платформалық еңбек нарықтарындағы қызметті реттейтін цифрлық жұмыспен қамтудың бірыңғай стандарттарын әзірлеу қажеттілігі өзектендіріледі. Экономиканың цифрлануы жағдайында қызметкерлердің дербес деректерін қорғау, алгоритмдік кемсітушіліктің алдын алу және еңбек қатынастары тараптарының мүдделер теңгерімін қамтамасыз ету маңыздылығы атап өтіледі.

Түйін сөздер: цифрландыру, жасанды интеллект, еңбек қатынастары, еңбек заңнамасы, Қазақстан Республикасы, құқықтық реттеу, Қазақстан Республикасы Президентінің 2025 жылғы Жолдауы.

Автор өмірбаяндары

Т.М. Абайдельдинов, Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті, Алматы, Қазақстан

заң ғылымдарының кандидаты, әл-Фараби атындағы ҚазҰУ, азаматтық құқық және азаматтық іс жүргізу, еңбек құқығы кафедрасының ассистент-профессоры
Т.Т. Балашов, Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті, Алматы, Қазақстан

заң ғылымдарының кандидаты, әл-Фараби атындағы ҚазҰУ, азаматтық құқық және азаматтық іс жүргізу, еңбек құқығы кафедрасының меңгерушісі
Д.А. Оспанова, Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті, Алматы, Қазақстан

заң ғылымдарының кандидаты, әл-Фараби атындағы ҚазҰУ, мемлекет және құқық теориясы мен тарихы, конституциялық және әкімщілік құқық кафедрасының доценті
Ж.Т. Карашева, Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті, Алматы, Қазақстан

PhD докторы, әл-Фараби атындағы ҚазҰУ, азаматтық құқық және азаматтық іс жүргізу, еңбек құқығы кафедрасының доцент м.а.
А.Б. Рахметулин, Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті, Алматы, Қазақстан

әл-Фараби атындағы ҚазҰУ студенті