ЖЕКЕ ТҰЛҒАНЫҢ ЦИФРЛЫҚ ІЗІ: ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ЗАҢНАМАСЫНДАҒЫ ҚҰҚЫҚТЫҚ СӘЙКЕСТЕНДІРУ МӘСЕЛЕЛЕРІ
DOI:
https://doi.org/10.26577/JAPJ11712026111Аңдатпа
Зерттеу тақырыбының өзектілігі қоғамның ақпараттық мәдениетінің төмендігі және азаматтардың ақпараттық қауіпсіздік мәселелеріне немқұрайлы қарауы аясында қазіргі қоғамның өмірін агрессивті цифрландырудан туындаған тәуекелдер мен қауіптерді тереңірек талдау қажеттілігімен анықталады.
Ғылыми әдебиеттерде «сандық із» сияқты кейбір зерттеулер пайда болды. Бірақ олар Қазақстанның Цифрлық кодексінің жобасына осы тұжырымдаманы енгізу қажеттілігін негіздеу тұрғысынан жеткіліксіз. Осыған байланысты, ұсынылған зерттеу ғылыми қоғамның, заң шығарушының және құқық қолданушының назарын цифрлық ортадағы тұлғаның ақпараттық қауіпсіздігі мәселесіне аударуға бағытталған, бұл негізінен субъект интернет ортасында қандай да бір іс-әрекеттер жасаған кезде виртуалды кеңістікте қалдырған ақпаратты сақтау және заңсыз пайдалану мүмкіндігіне байланысты.
Зерттеудің мақсаты-отандық заң шығарушының ақпараттық міндет ұғымына және оның құрамдас бөліктеріне ақпараттық құқықтық қатынастар субъектісінің ақпараттық-құқықтық мәртебесінің құрамдас бөлігі ретінде «цифрлық із» ұғымына баса назар аудара отырып, қазіргі көзқарасын талдау.
Біз жүргізген зерттеу нәтижесінде заң шығарушының жеке ақпаратты жинау және сақтау, цифрлық ортадағы жеке тұлғаның іс-әрекетін бақылау жауапкершілігі туралы мұқият назар аударуы қажет деген нақты тұжырымдар жасалды. «Тұлғаның сандық ізі» авторлық тұжырымдамасы берілген. Қолданыстағы заңнамада тек осы термин ғана емес, сонымен қатар осындай «цифрлық іздің» қолданылуын реттеу туралы ережелердің тұтас блогы болуы керек екендігі негізделген. Ұлттық қауіпсіздіктің маңызды басымдығы ретінде ақпараттық қауіпсіздік туралы үлкен түсіндіру жұмыстары қажет деген ұстаным негізделген.
Түйін сөздер: ақпарат; ақпараттық қауіпсіздік, сандық із, сандық тұлға, сандық егіз, сандық сурет, сандық профиль, жеке ақпаратты жинау және сақтау.
