Сайлау құқықтарының маңызы және оларды қорғау мәселесі
DOI:
https://doi.org/10.26577/JAPJ.2019.v92.i4.04Аңдатпа
Аңдатпа. Сайлау құқықтары Республика азаматтарының мемлекет істерін басқаруға
қатысуына мүмкіндік беретін құқықтардың ішіндегі ең бір ықпалдысы, халықтың биліктің
жоғары эшелонын құруының жалғыз жолы болып табылады. Мақала сайлау құқықтарының
маңызы мен оларды қорғау мәселесін зерттеуге арналған. Мақалада халықтың мемлекет ісін
басқаруға қатысуының нысаны ретінде сайлау құқығының маңызы, конституциялық-құқықтық
бекітілуі, сайлау институтының мемлекет өмірінде алатын орны, Қазақстан Республикасында
азаматтардың сайлау құқықтарын қорғаудың конституциялық негіздері қарастырылды, сайлау
құқықтарын бұзу негізгі себептері ашылып, сайлау құқықтарын қорғау жолдары анықталды.
Шынайы халық бірлігін бекітетін мемлекеттерде сайлау құқықтары азаматтардың мемлекеттік
және жергілікті билікке араласуының, азаматтардың мемлекеттік және жергілікті мәселелерді
шешуге тікелей қатысуының неғұрлым қолжетімді және жиі пайдаланылатын Конституциялық
мүмкіндігімен танылады. Алайда, сайлау құқығын халықтың мемлекеттік қызметті басқаруға
қатысу нысаны ретінде конституциялық-құқықтық бекіту мемлекеттің демократиялық сипатын
айқындау үшін толық негіз бермейді. Азаматтардың мемлекеттік-құқықтық актілердегі таңдамалы
құқықтары бекітілген ғана емес, нақты жағдайларда да, егер олар өмірдің нақты жағдайларында
өз іс-әрекеттерін тапқан және жүзеге асырған болса, кез келген мемлекеттің демократиясының
формалды, шынайы сипатын байқауға болады. Түйін сөздер: халық билігі, сайлау құқықтары, мемлекеттік биліктің бастауы, демократиялық
мемлекет, сайлау құқықтарын қорғау.
