2018 жылғы 12 тамыздағы Каспий теңізінің құқықтық мәртебесі туралы Конвенцияның халықаралық-құқықтық мазмұны мен маңызы

Аңдатпа

Мақала 2018 жылғы Каспий теңізінің құқықтық мәртебесі жөніндегі жаңа Конвенцияның ережелерін талдауға арналған. Бұл жерде Каспий жағалау мемлекеттері президенттерінің 20 жылдан астам келіссөздерінің жемісі болып табылатын барлық жаңа жаңалықтар көрсетілген. Мақалада конвенцияның барлық оң жақтары, сондай-ақ оның кемшіліктері көрсетілген. Автор, тұтастай алғанда, Каспий жағалау мемлекеттерінің Каспий «конституциясын» келісу жөніндегі күш-жігеріне оң баға берді, оны қабылдау Каспий төңірегіндегі мемлекеттердің өмірінде оң маңызға ие болатынын көрсетті. Осы Конвенцияда Каспий жағалау мемлекеттері 24 бапта Каспийге арналған жаңа Хартия жасап, Каспий теңізіндегі жағдайға қатысты, яғни, осы су объектісінің құқықтық жағдайына, кеме қатынасына, қоршаған ортаны қорғауға, бүкіл теңіздің, өңірдің қауіпсіздігін қамтамасыз ету проблемаларына қатысты өзара қарым-қатынастардың кең ауқымы туралы уағдаласты. Бұдан әрі Конвенция басқа мемлекеттердің қарулы күштерінің Каспийге қатысуына жол бермейді. Балық аулау бөлігінде тараптар жалпы рұқсат етілген аулауды анықтайды және оны ұлттық квоталарға бөледі. Мақалада халықаралық құқықтық нормалар негізінде Каспий теңізінің әділ «бөлу»– Әзірбайжан Республикасы көптеген жылдар бойы ұсынғаны атап өтілді. Алайда, түрлі жасанды кедергілер теңіз мәртебесі бойынша түпкілікті уағдаластыққа қол жеткізуге кедергі жасады және сондықтан Каспий теңізінің құқықтық мәртебесі жөніндегі Конвенцияның басты артықшылығы оны қабылдау фактісінің өзі деп атауға болады, бұл өте маңызды, өйткені осыдан, әрине, барлық тараптар жеңді.