Алдын алу шаралары қолдану процедурасының шараларының жүйесінде

Аңдатпа

Мақалада процессуалдық мәжбүрлеу шаралары алдын алу шараларының жүйесінде қарастырылған. Қылмыстық процесті жүзеге асыру көбінесе қылмыстық процесте қатысатын мемлекеттің қылмыстық іс жүргізу органдарының азаматтарды мәжбүрлеуімен байланысты.Бірқатар жағдайларда процестің қатысушылары және басқа да субъектілер процессуалдық міндеттемелерді орындамау арқылы қылмыстық істерді тергеп-тексеруге және шешуге кедергі келтіреді, сондай-ақ iстiң тәртiбiн бұзатын iс-әрекеттер жасайды. Тергеудің қалыпты жағдайын қамтамасыз ету үшін заңда қылмыстық іс жүргізудің мәжбүрлеу шаралары жүйесі қарастырылған.
Мәжбүрлеу шаралары Қазақстан Республикасының Қылмыстық іс жүргізу кодексінде қарастырылады, мәжбүрлеу құралы ретiнде анықтау органдарымен, тергеушiмен, прокурормен және сотпен айыпталушыға (сезiктiге), жәбiрленушiге, куәгерге және сотта iс жүргiзудiң басқа да субъектiлерiне қолданылады, мақсаты олардың заңсыз әрекеттерін болдырмау немесе жолын кесу, дәлелдемелер алу, сондай-ақ азаматтық іс-қимылды қамтамасыз ету. Қылмыстық-процессуалдық мәжбүрлеу шаралары табиғатта бірдей болмайды, оларды
қолдану әртүрлі мақсаттарға ие. Қылмыстық-процессуалдық мәжбүрлеудің көптеген шаралары
профилактикалық шаралар болып табылады.
Алдын алу шаралары – бұл тергеу органымен, тергеушiмен, прокурормен және сотпен
қолданатын заңда белгiленген мәжбүрлеу шаралары болып табылады және ерекше жағдайларда
– бұл күдіктінің бостандығын шектеуге немесе олардың сот ісіне қатысуына кепілдік беру
мақсатында қадағалауды тағайындайды және тергеу мен соттан қашуға ықтимал әрекеттеріне
кедергі келтіретін, іс бойынша шындықты белгілеуге немесе үкімді орындауға кедергі келтіретін
күдіктілер қылмыстық әрекеттерді жалғастыратындарға тағайындалады.
Түйін сөздер: рәсімдік мәжбүрлеу шаралары, ұстау шаралары, күдіктілер, айыпталушылар,
сотталғандар, қамауды, үй қамауды сыныптау.