ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ ЕҢБЕКШІ-МИГРАНТТАРДЫҢ КОНСТИТУЦИЯЛЫҚ-ҚҰҚЫҚТЫҚ МӘРТЕБЕСІНІҢ СТРАТИФИКАЦИЯЛАНҒАН ҚҰРЫЛЫМЫ: ЕУРАЗИЯЛЫҚ ИНТЕГРАЦИЯ ЖАҒДАЙЫНДАҒЫ ТРАНСФОРМАЦИЯ
DOI:
https://doi.org/10.26577/JAPJ118220264Аңдатпа
Қазақстан Республикасындағы еңбекші-мигранттардың конституциялық-құқықтық мәртебесінің стратификацияланған құрылымы мен оның тәуелсіздік кезеңіндегі, яғни 1995 жылғы Конституция қабылданған сәттен бастап 2025 жылға дейінгі аралықтағы еуразиялық интеграция жағдайында өзгеру үдерісіне арналған кешенді зерттеу ұсынылады. Зерттеу нысаны қазіргі кезеңде Қазақстанның Орталық Азиядағы көші-қон жүйесінде қабылдаушы ел ретіндегі орнының күшеюімен, 2022 жылғы конституциялық реформамен, 2023 жылғы 1 қаңтардан бастап Конституциялық Сот қызметінің қайта жаңғыртылуымен және еуразиялық ықпалдастық аясында туындаған өзекті мәселелермен сабақтас қарастырылады.
Зерттеудің мақсаты — еңбекші-мигранттардың еңбек құқықтарын қорғауға бағытталған конституциялық-құқықтық тетіктің өзгеру заңдылықтарын айқындау, оның тиімділік деңгейін бағалау және оны жетілдірудің негізгі бағыттарын негіздеу. Осы мақсатқа сәйкес талдау үш өзара байланысты бағытта жүргізіледі: нормативтік-құқықтық дамудың эволюциясы, ғылыми-теориялық пайымдау және мемлекеттің халықаралық-құқықтық міндеттемелерін бағалау.
Жұмыстың ғылыми мәні еңбекші-мигранттардың конституциялық-құқықтық мәртебесінің стратификацияланған құрылымын жүйелеумен және еуразиялық интеграция кезеңдерінің ұлттық конституциялық реттеумен өзара байланысын айқындаумен сипатталады. Зерттеу әдіснамасы сапалық басымдығы бар аралас тәсілге негізделіп, формальды-құқықтық, салыстырмалы-құқықтық және тарихи-құқықтық әдістерді үйлесімді қолдануды қамтиды.
Нәтижелер қатарында трансформация үдерісін төрт кезеңге бөлу, сондай-ақ конституциялық-құқықтық қорғау тетігіндегі жүйелік олқылықтарды анықтау, соның ішінде халықаралық еңбек стандарттарын ратификациялау саласындағы мәселелерді айқындау орын алады. Зерттеудің тәжірибелік маңызы заң шығарушы және құқық қолдану органдары үшін ұсыныстар әзірлеумен айқындалады.
Түйін сөздер: еңбекші-мигранттар, конституциялық-құқықтық мәртебе, стратификацияланған құрылым, Қазақстан Республикасы, Еуразиялық экономикалық одақ.
