Азаматтық келісім ұғымының эволюциясы туралы түсінік

Аңдатпа

Мақала азаматтық-құқықтық келісім тұжырымдамасының дамуын талдауға арналған.
Азаматтық келісім доктринасы ұзақ даму тарихына ие болса да, ол жеткіліксіз өңделумен
сипатталады. Бұл мәселеге заң ғылымында қызығушылық әлі де сақталған.
Бастапқыда адамдар шарттың құрылуы туралы мифтерден, алғашқы діндерден және
этикалық көзқарастардан мәлімет алды. Азаматтық-құқықтық келісім-шарт отандық және
шетелдік азаматтық құқықтың, сондай-ақ жалпы құқық теориясының зерттеу нысаны болып
табылады.
Ғылыми, монографиялық, оқу және әдістемелік әдебиеттерді, заңнаманы талдау
«келісімшарт» ұғымын анықтауда зерттеушілердің көзқарастары біркелкі емес екендігін көрсетеді.
Атап айтқанда, мақалада келісім-шарттық құқықты дамытуда римдік заңгерлер маңызды рөл
атқаратындығы баса айтылған.
Алайда, 12 кестеден тұратын және Юстиниан кодексіндегі заңдарда бар келісім-шарттардың
әр түрлі түрлерін талдау рим заңгерлері келісімшарт туралы біртұтас түсінік қалыптастырмаған
деген қорытынды жасауға мүмкіндік береді.
Римдік келісім-шарттар жүйесі шарттардың екі түрін бөліп көрсетті: келісімшарттар мен
пактілер.
Шетелдік азаматтық заңнаманы зерделеу және зерттеу әр түрлі мемлекеттердің азаматтық
заңнамаларында «келісім» түсінігінің әртүрлі тұжырымдамалары бар екендігін көрсетеді.
Түйін сөздер: мемлекет, заң шарты, құқықтық жүйе, құқықтық институт, азаматтық құқық,
құқықтық факт, құқықтық қатынастар.